Internetowe zasoby edukacyjne zgodnie z prawem (zajęcia dla uczniów)

Internet jest ogromnym źródłem wiedzy i inspiracji, które może wspierać naukę, rozwijać zainteresowania i zachęcać do samokształcenia. W sieci dostępne są tysiące materiałów edukacyjnych – tekstów, fotografii, filmów, nagrań, publikacji i zasobów cyfrowych udostępnianych przez biblioteki, muzea, archiwa, uczelnie i instytucje kultury. Warto jednak pamiętać, że możliwość znalezienia materiału w Internecie nie zawsze oznacza, że możemy dowolnie go kopiować, modyfikować czy publikować.

Zajęcia „Internetowe zasoby edukacyjne zgodnie z prawem” są okazją do poznania idei otwartych zasobów edukacyjnych oraz zasad legalnego korzystania z materiałów dostępnych w Internecie. Uczniowie dowiedzą się, czym są otwarte zasoby edukacyjne i jak mogą wykorzystywać je w nauce oraz samokształceniu. Poznają również podstawowe zasady prawa autorskiego i licencje Creative Commons, które określają, w jaki sposób można korzystać z udostępnionych materiałów.

Podczas zajęć uczniowie zastanowią się, czym jest edukacja oparta na otwartych zasobach oraz gdzie szukać wartościowych i legalnie udostępnionych materiałów. Poznają przykłady cyfrowych zbiorów bibliotek, muzeów i innych instytucji oraz dowiedzą się, jak korzystać z nich w sposób świadomy i zgodny z prawem.

Zajęcia zachęcają nie tylko do korzystania z otwartych zasobów, ale również do ich współtworzenia i dzielenia się własnymi materiałami z innymi, z poszanowaniem praw twórców i obowiązujących zasad licencyjnych.

Adresat

Zajęcia adresowane są do uczniów klas VII i VIII szkoły podstawowej oraz uczniów szkół ponadpodstawowych.

Cele

Cele ogólne

rozwijanie umiejętności świadomego i odpowiedzialnego korzystania z zasobów edukacyjnych dostępnych w Internecie;
popularyzowanie idei otwartych zasobów edukacyjnych i samokształcenia;
kształtowanie świadomości dotyczącej prawa autorskiego i zasad legalnego korzystania z materiałów;
rozwijanie umiejętności wyszukiwania i wykorzystywania wartościowych zasobów cyfrowych.

Cele szczegółowe – wiedza

Uczeń:

wyjaśnia pojęcie otwartych zasobów edukacyjnych (OZE);
zna przykłady otwartych zasobów dostępnych w Internecie;
wie, gdzie można znaleźć cyfrowe zbiory bibliotek, muzeów, archiwów i innych instytucji kultury;
zna podstawowe zasady prawa autorskiego dotyczące korzystania z materiałów dostępnych w Internecie;
rozumie znaczenie licencji Creative Commons;
zna podstawowe rodzaje licencji CC i rozumie, że określają one zasady korzystania z utworów udostępnionych przez ich twórców;
rozumie znaczenie podawania autorstwa i źródła wykorzystywanych materiałów.

Cele szczegółowe – umiejętności

Uczeń:

wyszukuje i wybiera wartościowe otwarte zasoby edukacyjne przydatne w nauce i samokształceniu;
potrafi rozpoznać, na jakich zasadach udostępniony jest dany materiał;
interpretuje podstawowe oznaczenia licencji Creative Commons;
dobiera sposób wykorzystania materiału do warunków określonych przez licencję;
prawidłowo wskazuje autora i źródło wykorzystywanego materiału;
potrafi zastosować odpowiednią licencję CC do własnej pracy lub materiału, który chce udostępnić;
korzysta z zasobów internetowych w sposób świadomy, odpowiedzialny i zgodny z prawem;
wykorzystuje otwarte zasoby edukacyjne do rozwijania własnych zainteresowań i samokształcenia.

Metody i formy pracy podczas zajęć

Metody pracy

słowne: rozmowa kierowana, miniwykład, dyskusja;
praktyczne: ćwiczenia związane z rozpoznawaniem i doborem licencji Creative Commons, analiza przykładów materiałów dostępnych w Internecie;
problemowe: analiza sytuacji dotyczących legalnego i nielegalnego korzystania z zasobów internetowych;
aktywizujące: dyskusja i wspólne poszukiwanie rozwiązań.

Formy pracy

praca indywidualna;
praca w parach;
praca w małych grupach;
praca z całą grupą.

Środki dydaktyczne

prezentacja multimedialna;
filmy edukacyjne;
fotografie i przykłady materiałów dostępnych w Internecie;
przykłady oznaczeń licencji Creative Commons;
materiały i karty pracy do ćwiczeń.

Czas trwania

45 - 60 minut

Proponowana aktywność: „Czy mogę tego użyć?” (podczas zajęć 60-minutowych)

Uczniowie otrzymują przykłady materiałów znalezionych w Internecie – fotografii, ilustracji, tekstów lub filmów – oraz informacje o sposobie ich udostępnienia. Ich zadaniem jest określenie, czy i w jaki sposób mogą wykorzystać dany materiał, np. w prezentacji, projekcie szkolnym lub własnej publikacji.

Uczniowie analizują oznaczenia licencji Creative Commons, ustalają, jakie warunki muszą spełnić, aby legalnie skorzystać z materiału, a następnie przygotowują prawidłowy zapis informacji o autorze i źródle. Ćwiczenie pozwala przełożyć wiedzę o prawie autorskim i licencjach na praktyczne sytuacje, z którymi uczniowie spotykają się podczas nauki i tworzenia własnych materiałów.