Język reklamy - sztuka przekonywania czy manipulacja? (zajęcia)

Reklama jest nieodłącznym elementem naszego codziennego życia. Towarzyszy nam w telewizji, Internecie, mediach społecznościowych, przestrzeni publicznej i podczas korzystania z aplikacji. Jej podstawowym narzędziem jest słowo, obraz i dźwięk, a celem – przekonanie odbiorcy do zakupu produktu, wyboru usługi, przyjęcia określonej postawy lub zainteresowania się konkretną ideą.

Twórcy reklam doskonale wiedzą, jak przyciągnąć naszą uwagę i wpłynąć na nasze decyzje. Wykorzystują w tym celu różnorodne środki językowe i pozajęzykowe, odwołują się do emocji, potrzeb, wartości i doświadczeń odbiorców. Czerpią również z kodu językowo-kulturowego, czyli z tego, co jest nam bliskie i dobrze znane – popularnych powiedzeń, symboli, skojarzeń, wydarzeń, postaci czy motywów obecnych w kulturze.

Podczas zajęć uczniowie przyjrzą się bliżej językowi reklamy i zastanowią się, jak reklama próbuje nas przekonać oraz gdzie przebiega granica między perswazją a manipulacją. Dowiedzą się, dlaczego język reklamy często przypomina język codzienny i potoczny, choć w rzeczywistości jest starannie zaplanowanym narzędziem komunikacji.

Analizując przykłady przekazów reklamowych, uczniowie nauczą się rozpoznawać stosowane w nich techniki perswazji i manipulacji oraz zastanowią się, jak świadomie i asertywnie reagować na komunikaty medialne. Wspólna praca i dyskusja pozwolą im spojrzeć na reklamę z perspektywy nie tylko konsumenta, ale także świadomego i krytycznego odbiorcy mediów.

Adresat

Zajęcia adresowane są do uczniów klas VII i VIII szkoły podstawowej oraz uczniów szkół ponadpodstawowych.

Cele

Cele ogólne

rozwijanie krytycznego odbioru przekazów reklamowych i medialnych;
kształcenie umiejętności rozumienia, analizowania i wartościowania różnych tekstów reklamowych;
rozwijanie umiejętności rozpoznawania technik perswazji i manipulacji;
kształtowanie świadomej i asertywnej postawy wobec przekazów reklamowych;
rozwijanie umiejętności argumentowania, dyskusji i prezentowania własnego stanowiska.

Cele szczegółowe – wiedza

Uczeń:

rozumie i właściwie stosuje pojęcia: media, reklama, retoryka, perswazja, manipulacja;
zna podstawowe cele i funkcje reklamy;
zna wybrane środki językowe wykorzystywane w reklamie;
rozpoznaje wybrane techniki perswazyjne i manipulacyjne stosowane w przekazach reklamowych;
wie, w jaki sposób reklama może wykorzystywać emocje, potrzeby, wartości i skojarzenia odbiorców;
dostrzega związki między reklamą a kodem językowo-kulturowym.

Cele szczegółowe – umiejętności

Uczeń:

analizuje i interpretuje różne teksty oraz przekazy reklamowe;
rozpoznaje środki językowe i techniki perswazyjne wykorzystywane w reklamach;
potrafi określić, w jaki sposób reklama próbuje wpłynąć na odbiorcę;
odróżnia perswazję od manipulacji;
potrafi krytycznie ocenić wiarygodność i intencje przekazu reklamowego;
świadomie i asertywnie reaguje na komunikaty perswazyjne;
formułuje własne opinie i argumenty;
uczestniczy w dyskusji i kulturalnie prezentuje swoje stanowisko na forum grupy;
współpracuje z innymi podczas analizy i tworzenia przekazów reklamowych.

Metody i formy pracy podczas zajęć

Metody pracy

słowne: rozmowa kierowana, dyskusja, miniwykład;
problemowe: analiza i interpretacja przekazów reklamowych, rozpoznawanie technik perswazji i manipulacji;
praktyczne: analiza przykładowych reklam (wersja 60 min.)

Formy pracy

praca indywidualna;
praca w parach;
dyskusja i prezentacja na forum grupy (wersja 60 min.).

Środki dydaktyczne

prezentacja multimedialna;
przykłady reklam prasowych, internetowych lub spotów reklamowych;
karty pracy z zadaniami do analizy reklamy;
materiały do pracy grupowej.

Czas trwania

45–60 minut

Zadanie grupowe: „Reklama pod lupą – przekonuje czy manipuluje?” jest realizowana podczas zajęć w wersji 60-minutowej.

Uczniowie zostają podzieleni na kilkuosobowe zespoły. Każda grupa otrzymuje przykład reklamy lub wybrany przekaz reklamowy. Zadaniem zespołu jest przeanalizowanie reklamy i odpowiedź na postawione pytania na kartach pracy.