Gdynia – w 100. rocznicę nadania praw miejskich

MS Piłsudski przy Dworcu Morskim

Źródło zdjęcia.

Dokładnie wiek temu, w 1926 roku, niewielka osada zwana Gdynią otrzymała prawa miejskie, stając się symbolem ambicji II Rzeczypospolitej. W krótkim czasie przekształciła się w nowoczesny port i dynamicznie rozwijające się miasto, będące „oknem na świat” odrodzonej Polski. Z okazji tej 100. rocznicy Senat Rzeczypospolitej Polskiej ustanowił Gdynię patronem roku 2026.

Po odzyskaniu niepodległości Polska nie dysponowała dużym, nowoczesnym portem morskim, który umożliwiałby sprawną wymianę handlową z zagranicą. Dotychczasową funkcję portową pełnił Gdańsk, jednak po I wojnie światowej stał się on Wolnym Miastem i nie znalazł się w granicach państwa polskiego. W tej sytuacji podjęto decyzję o budowie nowego portu w niewielkiej wsi rybackiej – Gdyni.

Realizacja tej inwestycji stanowiła ogromne wyzwanie organizacyjne i finansowe, jednak polskie władze miały świadomość, że silna gospodarka wymaga dostępu do morza i niezależnej infrastruktury portowej. Doskonale rozumiał to minister przemysłu i handlu Eugeniusz Kwiatkowski, który doprowadził do znacznego przyspieszenia prac nad rozbudową portu i miasta. Jego działania przyczyniły się do dynamicznego rozwoju Gdyni, która w krótkim czasie przekształciła się z niewielkiej osady w nowoczesne, tętniące życiem miasto portowe.

Dynamiczny rozwój miasta przyciągał ludność z różnych regionów Polski. Gdynia stała się nowoczesnym portem handlowym i wojennym. Kluczowe znaczenie miało połączenie miasta z zapleczem gospodarczym kraju poprzez magistralę węglową – linię kolejową łączącą port w Gdyni z Górnym Śląskiem. Umożliwiło to sprawny eksport polskiego węgla do państw Europy Zachodniej oraz krajów skandynawskich.

Dzięki tym inwestycjom Gdynia stała się jednym z największych i najnowocześniejszych portów nad Morzem Bałtyckim. Istotnym momentem w dziejach miasta było również otwarcie w 1931 roku Dworca Morskiego, który pełnił funkcję ważnego węzła komunikacyjnego. To stąd pasażerowie, w tym liczni emigranci, wyruszali w rejsy do Ameryki Północnej i Południowej, czyniąc Gdynię jednym z głównych punktów kontaktu Polski ze światem.

Dzięki powstaniu portu w Gdyni Polska uzyskała realną możliwość prowadzenia samodzielnego handlu morskiego z wieloma krajami świata. Współcześnie Gdynia pozostaje jednym z kluczowych portów morskich w Polsce i ważnym elementem krajowej gospodarki.

O powstaniu portu w Gdyni jej historii

Gdynia – miasto z marzeń. Hubert Kozieł. Rzeczpospolita - Opis przemiany Gdyni z letniska w nowoczesne miasto i port, z odniesieniami do ważnych postaci i wydarzeń.
Na początku było marzenie... Historia Gdyni w pigułce. Barbara Betlejewska, Joanna Grajter, Małgorzata Omachel-Kwidzińska - O początkach miasta, wyborze miejsca pod port i roli Eugeniusza Kwiatkowskiego.
100 lat temu otwarto port w Gdyni. Dzieje. pl - O ważnych etapach działalności portu w okresie międzywojennym.
Obraz i losy Gdyni w latach 1939–1945. Kamil Hoppe. Zeszyty Gdyńskie nr 4, 213-223 - Artykuł opisujący Gdynię w przededniu wojny oraz jej losy pod okupacją, kiedy port stał się bazą Kriegsmarine.
Powojenny rozdział w historii architektury i zagospodarowania portu gdyńskiego. Anna Orchowska-Smolińska - Odbudowa portu ze zniszczeń wojennych i jego rozwoju w okresie PRL.
Burzliwe dzieje lokalizacji portu morskiego. Na stulecie portu w Gdyni. Małgorzata Sokołowska. Przystanek Historia
Gdynia Eugeniusza Kwiatkowskiego – upartego wizjonera i genialnego praktyka. „Biuletyn IPN” 11/2024 - Rola Kwiatkowskiego jako „napędu” całej inwestycji, sprostowanie wielu mitów narosłych wokół budowy miasta.
Gdynia: złapać morski oddech. Anna Zechenter. Przystanek Historia - Ilustrowany artykuł o powstaniu Gdyni i o tym, jak z małej wioski rybackiej powstało „białe miasto” – perła polskiego modernizmu.

Materiały edukacyjne

„Nowy port nad Bałtykiem – dzieje Gdyni” – scenariusz dla nauczyciela. Scenariusz lekcji opisujący dzieje Gdyni i budowę portu, przygotowany przez Fundację Dziecięcy Uniwersytet Ciekawej Historii.
Budowa Gdyni i inne osiągnięcia gospodarcze II RP. Materiał edukacyjny i konspekt lekcji dla klasy 7. ZPE.
Okno na świat – budowa portu w Gdyni. Materiał edukacyjny i konspekt lekcji dla klasy 4. ZPE.
Droga do morza. Scenariusz zajęć zajęć dla klas młodszych, w których dzieci porównują miasto i wieś na przykładzie Gdyni oraz projektują nowy herb miasta.