Rok szkolny 2026/2027 przynosi ważne zmiany w nauczaniu języka polskiego. Zgodnie z harmonogramem Ministerstwa Edukacji Narodowej od 1 września 2026 roku nowa podstawa programowa jest wdrażana w klasach I i IV szkoły podstawowej. W kolejnych latach obejmie następne roczniki. Uczniowie klas II–III oraz V–VIII nadal pracują według dotychczasowej podstawy, podobnie jak uczniowie liceów i techników.
Lektury dla klasy 1 szkoły podstawowej – nowa podstawa programowa
W klasie I nie obowiązuje jedna zamknięta lista lektur. Nowa podstawa koncentruje się na rozwijaniu kompetencji językowych, czytelniczych, społecznych i twórczych. Uczeń ma w ciągu roku poznać co najmniej cztery książki w całości. Tytuły dobiera nauczyciel wspólnie z uczniami, z uwzględnieniem ich zainteresowań i możliwości oraz zasobów biblioteki.
Aleksandra i Daniel Mizielińscy, Którędy do Yellowstone? Dzika podróż po parkach narodowych
Hugh Lofting, Doktor Dolittle i jego zwierzęta
Piotr Socha, Wojciech Grajkowski, Pszczoły
Barbara Kosmowska, Dziewczynka z parku
Danuta Parlak, Kapelusz Pani Wrony
Joanna Papuzińska, Asiunia
Agnieszka Frączek, Rany Julek! O tym, jak Julian Tuwim został poetą
Joanna Krzyżanek, Psyjaciele
Katarzyna Ryrych, Mona Mysia
Katarzyna Ryrych, Mona Mysia w kinie
Dorota Gellner, Wścibscy
Grzegorz Kasdepke, Detektyw Pozytywka
Julita Grodek, Mania, dziewczyna inna niż wszystkie. Opowieść o Marii Skłodowskiej-Curie
Łukasz Wierzbicki, Afryka Kazika
Astrid Lindgren, Dzieci z Bullerbyn
Janina Porazińska, Pamiętnik Czarnego Noska
Hans Christian Andersen, Baśnie (wybór)
Julian Tuwim, Wiersze dla dzieci
Barbara Tylicka, O krakowskich psach i kleparskich kotach. Polskie miasta w baśni i legendzie
Danuta Wawiłow, Najpiękniejsze wiersze
Ostateczny zestaw książek może wyglądać inaczej w każdej szkole. Warto więc przed zakupem sprawdzić listę przekazaną przez nauczyciela.
Lektury dla klas 2–3 szkoły podstawowej
W roku szkolnym 2026/2027 uczniowie klas II–III realizują dotychczasową podstawę programową. Nauczyciel wybiera utwory do wspólnego i indywidualnego czytania z poniższej listy propozycji, uwzględniając możliwości i zainteresowania dzieci.
Hans Christian Andersen, Baśnie (do wyboru)
Justyna Bednarek, Niesamowite przygody dziesięciu skarpetek (czterech prawych i sześciu lewych)
Jan Brzechwa, Brzechwa dzieciom
Waldemar Cichoń, Cukierku, ty łobuzie!
Agnieszka Frączek, Rany Julek! O tym, jak Julian Tuwim został poetą
Dorota Gellner, Wścibscy
Julita Grodek, Mania, dziewczyna inna niż wszystkie. Opowieść o Marii Skłodowskiej-Curie
Tom Justyniarski, Psie troski, czyli o wielkiej przyjaźni na cztery łapy i dwa serca
Grzegorz Kasdepke, Detektyw Pozytywka
Piotr Kordyasz, Lolek. Opowiadania o dzieciństwie Karola Wojtyły (fragmenty)
Barbara Kosmowska, Dziewczynka z parku
Zofia Kossak-Szczucka, Kłopoty Kacperka góreckiego skrzata
Maria Krüger, Karolcia
Åsa Lind, Piaskowy Wilk
Astrid Lindgren, Dzieci z Bullerbyn
Hugh Lofting, Doktor Dolittle i jego zwierzęta
Aleksandra i Daniel Mizielińscy, Którędy do Yellowstone? Dzika podróż po parkach narodowych
Joanna Papuzińska, Asiunia
Danuta Parlak, Kapelusz Pani Wrony
Roman Pisarski, O psie, który jeździł koleją
Janina Porazińska, Pamiętnik Czarnego Noska
Maria Terlikowska, Drzewo do samego nieba
Julian Tuwim, Wiersze dla dzieci
Barbara Tylicka, O krakowskich psach i kleparskich kotach. Polskie miasta w baśni i legendzie
Danuta Wawiłow, Najpiękniejsze wiersze
Łukasz Wierzbicki, Afryka Kazika oraz Dziadek i niedźwiadek
W klasie IV znika podział na krótką, sztywną listę lektur obowiązkowych i odrębny katalog lektur uzupełniających. Nauczyciel dobiera teksty do celów kształcenia oraz potrzeb konkretnej klasy. W ciągu roku uczniowie powinni przeczytać co najmniej cztery dłuższe utwory w całości. Książki mają być wybierane wspólnie przez nauczyciela i uczniów – z listy przykładowej zawartej w podstawie lub spoza niej.
Nowa podstawa podaje wspólny, szeroki wykaz książek dla klas IV–VIII. Nie oznacza to, że czwartoklasista ma przeczytać wszystkie poniższe tytuły. To materiał do wyboru, z którego nauczyciel może ułożyć listę odpowiednią dla wieku, zainteresowań i możliwości klasy.
Przykładowe teksty do omówienia w klasach IV–VIII
1. Teksty narracyjne i dramatyczne:
1) Adam Bahdaj, Do przerwy 0:1 lub inna powieść;
2) Justyna Bednarek, Dom numer 5;
3) Paweł Beręsewicz, Wszystkie lajki Marczuka, Szeptane lub inna powieść;
4) Miron Białoszewski, Pamiętnik z powstania warszawskiego (fragmenty);
5) Karol Olgierd Borchardt, Znaczy Kapitan;
6) Frances Hodgson Burnett, Tajemniczy ogród lub inna powieść;
7) Lewis Carroll, Alicja w Krainie Czarów;
8) Marine Carteron, wybrana powieść z serii Podpalacze książek;
9) Joanna Chmielewska, Nawiedzony dom, Zwyczajne życie;
10) Agatha Christie, wybrana powieść kryminalna;
11) Carlo Collodi, Pinokio;
12) Sarah Crossan, Kasieńka, My dwie, my trzy, my cztery, Tippi i ja, Kończy się czas;
13) Charles Dickens, Opowieść wigilijna;
14) Lloyd Cassel Douglas, Wielki Rybak;
15) Jacek Dukaj, Wroniec;
16) Aleksander Dumas, Trzej muszkieterowie;
17) Michael Ende, Momo, Niekończąca się historia;
18) John Flanagan, wybrana powieść z cyklu Zwiadowcy;
19) Aleksander Fredro, Zemsta, Śluby panieńskie;
20) Olaf Fritsche, Skarb Troi;
21) Ernest Hemingway, Stary człowiek i morze;
22) Roksana Jędrzejewska-Wróbel, Stan splątania;
23) Grzegorz Kasdepke, wybrana powieść;
24) Jacqueline Kelly, Ewolucja według Calpurnii Tate;
25) Emilia Kiereś, Rzeka;
26) Joseph Rudyard Kipling, Księga dżungli;
27) Nancy H. Kleinbaum, Stowarzyszenie umarłych poetów;
28) Janusz Korczak, Król Maciuś Pierwszy, Bankructwo małego Dżeka;
29) Rafał Kosik, Felix, Net i Nika oraz Gang Niewidzialnych Ludzi;
30) Barbara Kosmowska, Pozłacana rybka;
31) Zofia Kossak-Szczucka, Topsy i Lupus, wybrane opowiadanie z tomu Bursztyny;
32) Marcin Kozioł, Skrzynia Władcy Piorunów;
33) Alice Kuipers, Najgorsza rzecz, jaką zrobiła, Życie na drzwiach lodówki: powieść w notatkach;
34) Selma Lagerlöf, Cudowna podróż;
35) Ursula K. Le Guin, Czarnoksiężnik z Archipelagu;
36) Stanisław Lem, Cyberiada, Bajki robotów;
37) Bolesław Leśmian, Klechdy sezamowe;
38) Clive Staples Lewis, wybrana powieść z cyklu Opowieści z Narnii;
39) Astrid Lindgren, Bracia Lwie Serce, Ronja, córka zbójnika;
40) Kornel Makuszyński, wybrana powieść;
41) Andrzej Maleszka, wybrana powieść z cyklu Magiczne drzewo;
42) Alan Aleksander Milne, Kubuś Puchatek;
43) Ferenc Molnár, Chłopcy z Placu Broni (Chłopcy z ulicy Pawła);
44) Lucy Maud Montgomery, Ania z Zielonego Wzgórza (Anne z Zielonych Szczytów);
45) Brandon Mull, Wojna cukierkowa, Baśniobór;
46) Małgorzata Musierowicz, wybrana powieść z cyklu Jeżycjada;
47) Edmund Niziurski, Sposób na Alcybiadesa;
48) Ewa Nowak, Pajączek na rowerze;
49) Longin Jan Okoń, Tecumseh;
50) George Orwell, Folwark zwierzęcy;
51) Ferdynand Antoni Ossendowski, Słoń Birara;
52) Raquel Jaramillo Palacio, Cudowny chłopak;
53) Katherine Paterson, Most do Terabithii;
54) Sara Pennypacker, Pax;
55) Jacek Podsiadło, Czerwona kartka dla Sprężyny;
56) Rick Riordan, wybrana powieść z cyklu Percy Jackson i bogowie olimpijscy;
57) J.K. Rowling, wybrana powieść o Harrym Potterze;
58) Katarzyna Ryrych, Król, Wyspa mojej siostry, Lato na Rodos;
59) Antoine de Saint-Exupéry, Mały Książę;
60) Éric-Emmanuel Schmitt, Oskar i pani Róża;
61) William Shakespeare, Romeo i Julia, Sen nocy letniej;
62) Henryk Sienkiewicz, Krzyżacy, W pustyni i w puszczy, Quo vadis;
63) Linn Skåber, Młodość. Wyznania nastolatków;
64) Nancy Springer, wybrana powieść z cyklu Enola Holmes;
65) Erin Stewart, Blizny jak skrzydła;
66) Marcin Szczygielski, Teatr Niewidzialnych Dzieci, Arka Czasu, czyli wielka ucieczka Rafała od kiedyś przez wtedy do teraz i wstecz;
67) Alfred Szklarski, wybrana powieść o Tomku Wilmowskim;
68) Dorota Terakowska, Tam, gdzie spadają anioły, Córka czarownic;
69) John Ronald Reuel Tolkien, Hobbit, czyli tam i z powrotem;
70) Mark Twain, Przygody Tomka Sawyera;
71) Katarzyna Wasilkowska, Już, już!;
72) Danuta Wawiłow, Natalia Usenko, Wierzbowa 13. Opowieści z Wierzbowej 13;
73) Louis de Wohl, Posłaniec króla;
74) Karol Wojtyła, wybrany utwór;
75) Markus Zusak, Złodziejka książek;
76) Stefan Żeromski, Syzyfowe prace, Siłaczka.
Antologie i wybory tekstów:
1) Gorzka czekolada i inne opowiadania o ważnych sprawach, autorzy: Paweł Beręsewicz, Wojciech Cesarz, Barbara Kosmowska, Andrzej Maleszka, Katarzyna
Ryrych, Katarzyna Terechowicz;
2) Nazywam się… (np. Mikołaj Kopernik, Fryderyk Chopin, Maria Skłodowska-Curie, Jan Paweł II i inni);
3) Wszystkie kolory świata, autorzy zebrani (Michał Rusinek i inni);
4) wiersze poetów dawnych i współczesnych niewymienionych w podstawie programowej;
5) zbiory mitologii światowej (np. słowiańskiej, skandynawskiej, staroegipskiej).
Teksty publicystyczne, popularnonaukowe, filozoficzne, biograficzne, literatura faktu:
1) Francesco D’Adamo, Iqbal;
2) Jacek Dąbała, wybrany tekst ze zbioru Media ćwiczą rozum. Vademecum rozsądku dla obywateli, polityków i dziennikarzy;
3) Anna Dziewit-Meller, Damy, dziewuchy, dziewczyny. Historia w spódnicy;
4) Umberto Eco, wybrany felieton ze zbiorów Zapiski na pudełku od zapałek;
5) Arkady Fiedler, Dywizjon 303;
6) Rachel Firth, Minna Lacey, Jordan Akpojaro, Filozofia dla początkujących;
7) André Frossard, Nie lękajcie się! Rozmowy z Janem Pawłem II;
8) Natalia Gancarz, Mietek na wojnie;
9) Magdalena Grzebałkowska, Wojenka. O dzieciach, które dorosły bez ostrzeżenia (wybrany reportaż);
10) Boguś Janiszewski, wybrana pozycja z serii To, o czym dorośli ci nie mówią lub Wyzwania;
11) Leszek Kołakowski, Mini-wykłady o maxi-sprawach, 13 bajek z królestwa Lailonii dla dużych i małych (wybrany fragment);
12) Simona Kossak, Serce i pazur. Opowieści o uczuciach zwierząt;
13) Anna Kowalczyk, Brakująca połowa dziejów. Krótka historia kobiet na ziemiach polskich;
14) Karolina Lanckorońska, Wspomnienia wojenne 22 IX 1939–5 IV 1945 (fragmenty);
15) Anna Mieszkowska, Dzieci Ireny Sendlerowej;
16) Nela Mała Reporterka, wybrany utwór;
17) Lidia Ostałowska, Bezprizorni;
18) Marie Pavlenko, A kiedy zniknie pustynia;
19) Łukasz Pilip, Podwórko bez trzepaka. Reportaże z dzieciństwa (wybrany reportaż);
20) Michel Piquemal, Bajki filozoficzne;
21) Magdalena Rigamonti, Niewygodni. Mówią prawdę o wojnie (wywiad z Adą Willenberg lub inny);
22) Michał Rusinek, Szalik. O Wisławie Szymborskiej dla dzieci;
23) Maria Strzelecka, Simona;
24) Justyna Suchecka, Young power. 30 historii o tym, jak młodzi zmieniają świat;
25) Zbigniew Urbanyi, Na szlaku kliprów i windjammerów (fragmenty);
26) Melchior Wańkowicz, Bitwa o Monte Cassino, Ziele na kraterze;
27) Urszula Zajączkowska, Patyki, badyle.
Lektury do poznania w całości
• Jan Parandowski, „Mitologia, część I: Grecja”
• Sofokles, „Antygona”
• William Szekspir, „Makbet”
• Molier, „Skąpiec”
• Adam Mickiewicz, „Dziady” cz. III
• Bolesław Prus, „Lalka”
• Fiodor Dostojewski, „Zbrodnia i kara”
• Stanisław Wyspiański, „Wesele”
• Stefan Żeromski, „Przedwiośnie”
• Hanna Krall, „Zdążyć przed Panem Bogiem”
• Albert Camus, „Dżuma”
• George Orwell, „Rok 1984”
• Sławomir Mrożek, „Tango”
Lektury do poznania we fragmentach:
• Biblia, w tym fragmenty Księgi Rodzaju, Księgi Hioba, Księgi Koheleta, Księgi Psalmów, Apokalipsy św. Jana
• Homer, „Iliada” (fragmenty)
• wybrane utwory polskiego średniowiecza, w tym: „Lament świętokrzyski” (fragmenty), „Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią” (fragmenty)
• „Pieśń o Rolandzie” (fragmenty)
• Ignacy Krasicki, wybrana satyra
• Adam Mickiewicz, wybrane ballady, w tym „Romantyczność”
• Henryk Sienkiewicz, „Potop” (fragmenty)
• Władysław Stanisław Reymont, „Chłopi” (fragmenty)
• Witold Gombrowicz, Ferdydurke (fragmenty)
• Tadeusz Borowski, „Proszę państwa do gazu”
• Gustaw Herling-Grudziński, „Inny świat” (fragmenty)
• Marek Nowakowski, „Górą Edek” (z tomu „Prawo prerii”)
• Andrzej Stasiuk, „Miejsce” (z tomu „Opowieści galicyjskie”)
• Olga Tokarczuk, „Profesor Andrews w Warszawie” (z tomu „Gra na wielu bębenkach”)
• Ryszard Kapuściński, „Podróże z Herodotem” (fragmenty)
Utwory poetyckie:
• Horacy, wybrane utwory
• „Bogurodzica”
• Jan Kochanowski, wybrane pieśni, w tym: Pieśń IX ks. I, Pieśń V ks. II; tren IX, X, XI
• wybrane wiersze poetów epoki baroku
• Ignacy Krasicki, „Hymn do miłości ojczyzny”
• Adam Mickiewicz, „Oda do młodości”; wybrane sonety z cyklu „Sonety krymskie” oraz inne wiersze
• wybrane wiersze: Krzysztofa Kamila Baczyńskiego, Mirona Białoszewskiego, Józefa Czechowicza, Zbigniewa Herberta, Bolesława Leśmiana, Czesława Miłosza, Cypriana Kamila Norwida, Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej, Haliny Poświatowskiej, Kazimierza Przerwy-Tetmajera, Tadeusza Różewicza, Juliusza Słowackiego, w tym „Testament mój”, Leopolda Staffa, Wisławy Szymborskiej, Juliana Tuwima
Lektury do poznania w całości:
• lektury dla poziomu podstawowego
• Jan Kochanowski, „Treny” (jako cykl poetycki)
• William Szekspir, „Hamlet”
• Juliusz Słowacki, „Kordian”
• realistyczna lub naturalistyczna powieść europejska (Honoré de Balzac „Ojciec Goriot” lub Charles Dickens „Klub Pickwicka” lub Mikołaj Gogol „Martwe dusze” lub Gustaw Flaubert „Pani Bovary”)
• Michaił Bułhakow, „Mistrz i Małgorzata”
• Stanisław Ignacy Witkiewicz, „Szewcy”
• Tadeusz Konwicki, „Mała Apokalipsa”
• Janusz Głowacki, „Antygona w Nowym Jorku”
Utwory poetyckie:
• utwory poetyckie dla poziomu podstawowego
• wybrane utwory poetyckie z romantycznej literatury europejskiej
• Cyprian Kamil Norwid, „Fortepian Szopena”
• wybrane wiersze: Stanisława Barańczaka, Czesława Miłosza, „Traktat moralny” (fragmenty), Juliana Przybosia