15 sierpnia obchodzimy Święto Wojska Polskiego – dzień poświęcony wszystkim żołnierzom, którzy służyli i służą Rzeczypospolitej Polskiej. To święto łączy pamięć o ważnych wydarzeniach z historii naszego kraju z refleksją nad znaczeniem współczesnych Sił Zbrojnych RP.
15 sierpnia jest także okazją, aby przypomnieć, że bezpieczeństwo, niepodległość i suwerenność państwa nie są wartościami oczywistymi. Na przestrzeni dziejów ich obrona wymagała odwagi, odpowiedzialności i często najwyższego poświęcenia.
Dlaczego 15 sierpnia?
Data Święta Wojska Polskiego nawiązuje do Bitwy Warszawskiej 1920 roku, jednego z najważniejszych wydarzeń w historii Polski i Europy.
Bitwa Warszawska, będąca częścią wojny polsko-bolszewickiej, rozegrała się w dniach 13–25 sierpnia 1920 roku. W połowie sierpnia polskie wojska rozpoczęły decydującą kontrofensywę przeciwko Armii Czerwonej. Szczególne znaczenie miało kontruderzenie znad Wieprza, przeprowadzone pod dowództwem Józefa Piłsudskiego.
Zwycięstwo wojsk polskich powstrzymało ofensywę bolszewicką i zatrzymało marsz Armii Czerwonej na Zachód. Znaczenie tego wydarzenia wykraczało poza granice Polski – zwycięstwo miało istotny wpływ na losy Europy.
W 1923 roku dzień 15 sierpnia ustanowiono Świętem Żołnierza. Obchodzono je uroczyście w okresie II Rzeczypospolitej. Po II wojnie światowej tradycja ta została przerwana, a w okresie Polski Ludowej święto wojska obchodzono 12 października, w rocznicę bitwy pod Lenino.
Do obchodów 15 sierpnia powrócono w 1992 roku. Ustawą ustanowiono wówczas Święto Wojska Polskiego, które obchodzimy do dziś.
Polscy żołnierze podczas II wojny światowej
Święto Wojska Polskiego jest również okazją do przypomnienia o żołnierzach, którzy walczyli podczas II wojny światowej.
We wrześniu 1939 roku polscy żołnierze stanęli do walki z niemieckim i sowieckim najeźdźcą. Walczyli m.in. na Westerplatte, nad Bzurą, pod Kockiem oraz w obronie Warszawy.
Po zakończeniu kampanii wrześniowej wielu z nich kontynuowało walkę poza granicami kraju. Polskie Siły Zbrojne na Zachodzie uczestniczyły w działaniach wojennych m.in. pod Narwikiem, w Bitwie o Anglię, w bitwie o Atlantyk, pod Tobrukiem i Monte Cassino.
Jednocześnie w okupowanej Polsce działało Polskie Państwo Podziemne, którego siłę zbrojną od 1942 roku stanowiła Armia Krajowa. Żołnierze podziemia prowadzili działalność konspiracyjną, wywiadowczą, sabotażową i zbrojną.
Polacy walczyli również na froncie wschodnim, w szeregach armii utworzonej w Związku Sowieckim pod dowództwem gen. Zygmunta Berlinga.
Historia II wojny światowej przypomina nam o ogromnej cenie, jaką przyszło zapłacić za obronę Ojczyzny. Wielu polskich żołnierzy zginęło na frontach, inni padli ofiarą represji i zbrodni wojennych, w tym zbrodni katyńskiej.
Wojsko Polskie dziś
Święto Wojska Polskiego nie jest jednak wyłącznie wspomnieniem przeszłości.
Współczesne Siły Zbrojne Rzeczypospolitej Polskiej każdego dnia pełnią służbę na rzecz bezpieczeństwa państwa i jego obywateli.
Wojsko Polskie tworzą dziś Wojska Lądowe, Siły Powietrzne, Marynarka Wojenna, Wojska Specjalne oraz Wojska Obrony Terytorialnej. Każdy z tych rodzajów Sił Zbrojnych ma określone zadania, ale wszystkie służą wspólnemu celowi – ochronie niepodległości, suwerenności i bezpieczeństwa Polski.
Współczesna armia wykorzystuje nowoczesne technologie, systemy rozpoznania, łączności i uzbrojenia. Żołnierze regularnie uczestniczą w szkoleniach i ćwiczeniach, zarówno w kraju, jak i wspólnie z wojskami państw sojuszniczych.
Szczególne znaczenie ma współpraca w ramach NATO. Polska, jako członek Sojuszu Północnoatlantyckiego, uczestniczy we wspólnych ćwiczeniach, operacjach i działaniach wzmacniających bezpieczeństwo państw członkowskich.
Współczesna służba wojskowa to także pomoc społeczeństwu w sytuacjach kryzysowych. Żołnierze mogą wspierać działania podczas klęsk żywiołowych, powodzi, katastrof i innych zagrożeń, współpracując z administracją oraz służbami odpowiedzialnymi za bezpieczeństwo.
Zmienia się świat, nie zmienia się odpowiedzialność
Dzisiejsze wojsko bardzo różni się od armii sprzed stu czy osiemdziesięciu lat. Nowoczesne technologie, cyberprzestrzeń, bezzałogowe systemy czy nowe sposoby prowadzenia działań sprawiają, że współczesna obrona państwa wymaga specjalistycznej wiedzy i ciągłego doskonalenia.
Nie zmienia się jednak znaczenie podstawowych wartości związanych z żołnierską służbą: odpowiedzialności, odwagi, dyscypliny, profesjonalizmu, gotowości do działania i troski o bezpieczeństwo Ojczyzny.
Dlatego 15 sierpnia jest dniem, który łączy przeszłość z teraźniejszością.
Wspominamy tych, którzy walczyli o niepodległość Polski w 1920 roku. Pamiętamy o żołnierzach II wojny światowej i wszystkich, którzy ponieśli najwyższą ofiarę. Jednocześnie dostrzegamy współczesnych żołnierzy, którzy dziś pełnią służbę i odpowiadają za bezpieczeństwo naszego kraju.
Pamięć i przyszłość
Święto Wojska Polskiego skłania do refleksji nad tym, jak wiele pokoleń Polaków troszczyło się o wolność i bezpieczeństwo Ojczyzny.
Historia uczy nas, że wolność i pokój wymagają troski, odpowiedzialności i pamięci.
15 sierpnia oddajemy hołd wszystkim, którzy służyli Polsce – tym, którzy zapisali się na kartach historii, oraz tym, którzy swoją służbę pełnią współcześnie.
To także dobry moment, aby sięgnąć po książki i publikacje poświęcone historii polskiego oręża, dziejom Wojska Polskiego, wojnom i konfliktom zbrojnym oraz współczesnym zagadnieniom związanym z bezpieczeństwem i obronnością.
Biblioteka Pedagogiczna w Oławie zachęca do poznawania historii, ponieważ pamięć o przeszłości pomaga lepiej rozumieć teraźniejszość i odpowiedzialnie patrzeć w przyszłość.
15 sierpnia – pamiętamy o tych, którzy służyli Polsce, i doceniamy tych, którzy służą jej dzisiaj.